Ze względu na to, kto jest przedmiotem terapii, wyróżnia się psychoterapię indywidualną, grupową, rodziny i pary (w tym małżeńską).

Ze względu na czas trwania wyróżnia się psychoterapię krótkoterminową (do 30 spotkań terapeutycznych, czyli sesji) i długoterminową (do kilkuset spotkań). Podział ten zasadniczo dotyczy terapii indywidualnej.

Wyróżnia się też terapie o różnej głębokości. Terapie "głębsze" lub "wglądowe" to te, w których pomoc ma na celu trwałą zmianę:

• sposobu kontaktowania się ze światem własnych emocji
• sposobu myślenia
• rozumienia większości własnych mechanizmów psychologicznych, w tym także motywów nieświadomych
• zachowań

Terapie nastawione na głębokie zmiany przeciwstawia się terapiom, w których chodzi o rozwiązanie tylko ściśle określonych problemów (ograniczają się do mniejszej zmiany) bądź terapiom, nawet i dłużej trwającym, których celem jest jednak tylko dostarczenie psychicznego wsparcia, pomocy w podejmowaniu życiowych decyzji, towarzyszenia w kryzysach, bez ambicji istotnej zmiany osobowości. Ten ostatni rodzaj psychoterapii jest nazywany wspierającą bądź podtrzymującą.

Można też przeprowadzić podział psychoterapii ze względu na będące ich podstawą teorie (nurty) psychologiczne. Zwykle wyróżnia się:

• podejście behawioralno-poznawcze
• humanistyczno-egzystencjalne
• psychoanalityczne
• psychodynamiczne
• systemowe
• eklektyczne (czyli łączące doświadczenia różnych nurtów)

To ostatnie jest spotykane najczęściej.

Psychoterapia a doradztwo psychologiczne

Psychoterapia różni się zdecydowanie od doradztwa (poradnictwa) psychologicznego. Psycholog-doradca dzieli się swoją wiedzą, sugeruje podjęcie określonej decyzji, porada dotyczy postępowania w pewnej konkretnej sprawie. Może to być np. postępowanie wobec innej bliskiej osoby, zdrowej lub chorej, problemy wychowawcze, kontrowersje wobec wyboru zawodu, sposobu rozwiązania konfliktu, a nawet porada co do podjęcia własnego leczenia czy psychoterapii.

Prowadzący psychoterapię nie jest natomiast życiowym doradcą, a jeśli nawet wcześniej udzielał porady, to z chwilę rozpoczęcia psychoterapii staje w innej roli. Innymi słowy psychoterapia nie polega na udzielaniu rad, jak postąpić w konkretnych sprawach życiowych. Jest to często przedmiotem kontrowersji i niezadowolenia osoby szukającej pomocy. Chciałaby ona usłyszeć, jak ma w danej sytuacji postąpić. Psychoterapeuta nie chce dać konkretnej wytycznej i powoduje to zawód i niezadowolenie. Psychoterapia oferuje jednak coś innego, co może mieć większą wartość i znaczenie. Nie chce wskazywać wzorców postępowania i „recept”, ale pomóc w budowaniu wewnętrznej siły i dojrzałej suwerenności, które byłyby stałą podstawą podejmowania decyzji i odważnego poczucia odpowiedzialności za swoje życie. Psychoterapia stawia nie na doraźną radę, ale na wewnętrzną zmianę mogącą pomóc w pomyślnej i samodzielnej realizacji swojego życia.